Historia

Słabi Hunowie

Podoba Ci się to co robimy? Wesprzyj projekt Magna Polonia!

W czasach chińskich dynastii QIn i Han na południowy zachód od Ałtaju, na wschodzie Kazachstanu, żył turecki lud Hūjiē (呼揭). W Weilüe (魏略) figuruje on pod nazwą Hūdé (呼得). Początkowo funkcjonował on niezależnie, ale w roku 176 p.n.e., w czasach cesarza Hànwéna (漢文) z dynastii Han, Hūjiē zostali pokonani przez Xiongnu i stali się częścią Xiongnu. Wciąż jednak byli potężnym plemieniem, funkcjonując jako prawe skrzydło Xiongnu. Przywódca plemienia Hujie, zwany przez Hunów (Xiongnu) królem Jiē (揭王), odgrywał liczącą się rolę w imperium Xiongnu. W 57 roku p.n.e., gdy doszło do walk wśród Xiongnu, przywódca Hūjiē przyjął tytuł Hūjiē Chányú (呼揭單于). Hūjiē zostali jednak pokonani przez wojska Zhìzhī Chányú (郅支單于), który przejął ich ziemie.

Gdy północni Xiongnu, pokonani przez Xianbei, zostali zmuszeni do opuszczenia tych ziem, Hūjiē najprawdopodobniej pozostali. To zapewne oni stali się fundamentem konfederacji Yuèbān (悅般), czyli Słabego Xiongnu. Odnotujmy jednak, iż są też głosy, że Yuèbān to odłam Heftalitów (Yèdārén / 嚈噠人), zwanych w Europie Białymi Hunami, którzy to na początku lat siedemdziesiątych IV wieku opuścili Wyżynę Mongolską, po czym – przeprawiwszy się przez Ałtaj – udali się do Sogdiany, dając się w kolejnych latach mocno we znaki Persom i innym ludom, tworząc sporych rozmiarów imperium.

W pierwszej połowie V wieku ogromnego znaczenia w rejonie na północ od Chin nabrało państwo Rouranów (Róurán / 柔然). Yuèbān znalazł się w zasięgu ich oddziaływania, przy czym początkowo na tym korzystał. Wespół z Rouranami pokonał Wusunów (Wūsūn / 烏孫). Gdy ci porzucili swe ziemie, zajęli je Rouranie i Yueban, dzieląc się nimi. Później jednak zależność od Rouranów zaczęła ciążyć Yuèbānowi. Gdy kaganem Rouranów był Datan (大檀可汗), który panował w latach 414 – 429, wielokrotnie dochodziło pomiędzy nimi do wojen.

Cesarz Północnego Wei Tàiwǔ (太武) wiązał spore nadzieje z Yuèbānem, licząc na pozyskanie ich przeciwko Rouranom. W 437 roku Dǒng Wǎn (董琬) i Gāo Míng (高明), którzy byli wysłannikami do Regionów Zachodnich, spotkali się z przywódcami Yuèbānu, by wspólnie uderzyć na Rouranów. W 448 roku doszło do skoordynowanych działań wojennych przeciw Rouranom. Wojska Yuèbānu zdobyły Shànshàn (鄯善) i Yānqí (焉耆), później doszło jednak do skutecznych kontrataków i Rouranie odzyskali Yānqí, a w królestwie Gāochāng (高昌) ustanowili marionetkowego władcę, który był wobec nich lojalny.

W 487 roku Tiele (Fufuluo) narzucili zwierzchnictwo plemionom Yuèbān, zamieszkującym wówczas obszar między górami Tienszan i Jeziorem Bałchasz (dziś: południowo wschodni Kazachstan). Konfederacja Yuèbān przestała istnieć, a plemiona Chuyue (處月), Chumi (處密), Chumukun (處木昆) oraz Chuban (處半) funkcjonowały odtąd niezależnie od siebie, przy czym początkowo w zależności od Fufuluo.

Dominacja Tiele była krótkotrwała. W 497 roku zaatakowali ich Heftalici, którzy rozszerzyli kosztem Fufuluo swoją domenę aż do Karashahr. Także plemiona dawnego Yuèbān uznały zwierzchnictwo Heftalitów. W 530 roku stali się oni z kolei wasalami Rouranów… W końcu weszli w skład Kaganatu Turków, a po jego rozpadzie – Zachodniego Kaganatu Turków.

Plemię Chuban (處半), podzieliwszy się na dwa odrębne plemiona, weszło w skład On Ok, przy czym jedno z nich stało się jednym z pięciu plemion konfederacji Dulu, a drugie – jednym z pięciu plemion Nushibi. Natomiast plemię Chumukun (處木昆), które w czasach Zachodniego Kaganatu współtworzyło konfederację Dulu, zdaniem części badaczy, miało udać się na zachód. To od nich mieli pochodzić Kumanowie, znani też jako Kimakowie, a w Polsce – jako Połowcy…

Z kolei plemię Chuyue (處月) również podlegało władcom Zachodniego Kaganatu Turków, ale nie wchodziło w skład On Ok. Zamieszkując terytorium na wschód od jeziora Barkul, zaczęło być z czasem nazywane przez Chińczyków Shatuo. Pokonani przez Tybetańczyków w 808 r., Władcy Chuyue poprosili Chiny o ochronę, po czym przenieśli się na ich terytorium. W drugiej połowie IX wieku zaczęli oni odgrywać w Chinach istotną rolę polityczną, do czego jeszcze wrócę.

Wojciech Kempa

Podoba Ci się to co robimy? Wesprzyj projekt Magna Polonia!