Waszyngton miał przedstawić Kijowowi scenariusz, który jeszcze niedawno wydawał się politycznie nie do pomyślenia. Ukraina mogłaby otrzymać perspektywę członkostwa w NATO w zamian za wycofanie swoich wojsk z kontrolowanej jeszcze części Donbasu. O sprawie poinformował Wołodymyr Zełenski, relacjonując przebieg rozmów z amerykańskimi negocjatorami. Jeżeli ta koncepcja rzeczywiście pojawiła się przy stole negocjacyjnym, mamy do czynienia z wyjątkowo brutalną odsłoną polityki mocarstw. W grze są bowiem nie tylko ukraińskie terytoria, ale również wiarygodność zachodnich gwarancji bezpieczeństwa.
Donbas za Ukrainę w NATO? Według relacji ukraińskiego prezydenta Amerykanie mieli zadać pytanie: co, jeśli Ukraina przystąpi do NATO, ale w zamian wycofa się z Donbasu? Zełenski podkreślił, że po raz pierwszy podczas rozmów pojawiło się tak bezpośrednie powiązanie członkostwa w Sojuszu z ustępstwami terytorialnymi. Informacje te podała agencja Reuters 14 listopada, a podobny wątek znalazł się również w relacji Associated Press. Trzeba jednak zachować istotne zastrzeżenie: na razie jest to relacja Zełenskiego, a nie potwierdzona oficjalna oferta amerykańskiego rządu.
Taka formuła brzmi jak geopolityczny targ, w którym o losie milionów ludzi decydują politycy oddaleni od pola walki o setki lub tysiące kilometrów. Nie chodzi zresztą o dowolny skrawek ziemi. Donbas, obejmujący obwody doniecki i ługański, ma ogromne znaczenie strategiczne. Ukraińskie pozycje wciąż obejmują tam silnie umocnione miasta i linie obronne, których utrzymanie przez lata kosztowało Kijów ogromne straty. Ich opuszczenie oznaczałoby nie tylko utratę kolejnych terytoriów, ale również poważną zmianę układu sił na wschodzie Ukrainy.
Zełenski nie zadeklarował gotowości do oddania tych ziem. Podkreślił, że Ukraina nie zamierza uznawać okupowanych obszarów za rosyjskie. Jednocześnie dopuścił możliwość przedstawienia obywatelom kompleksowego porozumienia w referendum, jeżeli otrzymałby konkretne gwarancje bezpieczeństwa, możliwość utrzymania silnej armii oraz środki na odbudowę państwa. Nie jest to zatem bezwarunkowa zgoda na jakiekolwiek ustępstwa, ale też nie można mówić o całkowitym zamknięciu dyskusji nad kompromisem.
I właśnie tutaj zaczyna się najważniejszy problem. Czy członkostwo w NATO rzeczywiście stanowiłoby wystarczającą rekompensatę za opuszczenie strategicznych pozycji obronnych? Czy zachodni politycy byliby gotowi ponosić realne konsekwencje udzielenia Ukrainie gwarancji bezpieczeństwa, czy też ponownie ograniczyliby się do politycznych deklaracji? Historia ostatnich lat powinna nauczyć Kijów, że papierowe zapewnienia i rzeczywista gotowość do obrony sojusznika to dwie zupełnie różne sprawy.
Donbas za NATO to również pytanie o przyszłość całej Europy. Jeżeli mocarstwa zaczną traktować granice państw jako element negocjacyjnej układanki, konsekwencje takiego podejścia mogą wykraczać daleko poza Ukrainę. Szczególnie niepokojące jest to z perspektywy państw Europy Środkowo-Wschodniej, które doskonale wiedzą, czym kończy się ustalanie porządku kontynentalnego ponad głowami narodów zamieszkujących ten region.
Polska powinna przyglądać się tym rozmowom z wyjątkową uwagą. Nie jesteśmy stroną, która może bezrefleksyjnie przyklaskiwać każdemu rozwiązaniu forsowanemu przez Waszyngton lub Kijów. Naszym podstawowym interesem jest bezpieczeństwo własnego państwa, trwałość wschodniej flanki NATO i niedopuszczenie do sytuacji, w której Rosja uzyskuje strategiczne korzyści dzięki agresji.
Donbas za NATO może więc okazać się czymś więcej niż kolejnym epizodem negocjacyjnej gry. Na razie nie wiadomo, czy amerykańscy negocjatorzy rzeczywiście przedstawili konkretną propozycję, czy jedynie badali reakcję ukraińskiego prezydenta. Waszyngton i NATO powinny jasno wyjaśnić, co dokładnie padło podczas rozmów. W sprawach dotyczących bezpieczeństwa całego kontynentu nie ma miejsca na polityczne niedomówienia. Tym bardziej że rachunek za błędy wielkich mocarstw często płacą narody Europy Środkowej.
Polecamy również: Napisy UPA na pomnikach – jednak nie Putin





