Prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan zaostrzył swoją retorykę wobec Izraela, oskarżając premiera Benjamina Netanjahu o działania prowadzące do dalszego rozlewu krwi i destabilizacji Bliskiego Wschodu. Turecki przywódca zapowiedział jednocześnie, że Ankara nie zamierza wycofywać się z działań na rzecz stabilizacji regionu ani pozostawić swoich sąsiadów bez wsparcia. Żydonaziści mają trudny orzech do zgryzienia. Czy zaryzykują nową, dużą wojnę?
„Widzimy, jakie krwawe scenariusze są szykowane dla naszego regionu. Z Bożą pomocą nie pozwolimy na ich realizację” – powiedział Erdogan po posiedzeniu tureckiego rządu. Dodał, że Turcja nie porzuci swoich sąsiadów tylko dlatego, że jej polityka jest niewygodna dla innych państw.
„Nie wycofamy się z walki o zaprowadzenie pokoju w naszym regionie tylko dlatego, że niektórzy tego nie chcą, odczuwają niepokój lub dlatego, że krzyżujemy czyjeś plany” – podkreślił turecki prezydent. Jego wypowiedź była bezpośrednim odniesieniem do polityki rządu Benjamina Netanjahu i rosnącego napięcia między Ankarą a Tel Awiwem.
Jednym z najpoważniejszych powodów obecnego napięcia był izraelski atak na bazę lotniczą Abu al-Duhur w północno-zachodniej Syrii, przeprowadzony 18 sierpnia. Izrael twierdził, że obiekt mógł zostać wykorzystany przez Turcję do rozmieszczenia swoich wojsk, co Tel Awiw uznał za zagrożenie dla własnego bezpieczeństwa.
Ankara odrzuciła te twierdzenia, a Stany Zjednoczone rozpoczęły prace nad mechanizmem zapobiegania bezpośredniej konfrontacji pomiędzy Turcją, Izraelem i Syrią. Według amerykańskiego wysłannika ds. Syrii i ambasadora USA w Turcji Toma Barracka sytuacja była na tyle poważna, że Turcja mogła odpowiedzieć militarnie na izraelski atak. Ostatecznie do eskalacji nie doszło.
Co istotne, Abu al-Duhur nie był w pełni operacyjną bazą lotniczą. Obiekt pozostawał nieczynny od lat wojny domowej, a po upadku Baszara al-Asada pod koniec 2024 roku był wykorzystywany przez nowe syryjskie siły zbrojne jako ośrodek szkoleniowy. Izrael argumentował jednak, że rozwijająca się współpraca wojskowa Turcji z nowymi władzami Syrii może doprowadzić do trwałego zwiększenia tureckiej obecności wojskowej w tym rejonie. Turcja stanowczo odrzuciła izraelską interpretację wydarzeń, uznając nalot za niebezpieczną eskalację i naruszenie syryjskiej suwerenności.
Jeszcze bardziej znaczące były słowa Toma Barracka. Amerykański dyplomata zasugerował, że izraelski atak mógł mieć również wymiar polityczny i służyć sprowokowaniu Turcji do reakcji. „Jedna z teorii zakłada, że po prostu prowokowali Turcję” – powiedział Barrack w rozmowie z internetowym komentatorem Mario Nawfalem. Jak zaznaczył, byłoby to bardzo agresywne posunięcie, ale potencjalnie mogłoby zostać dobrze odebrane w kontekście politycznym i wyborczym.
W Izraelu wybory parlamentarne odbędą się 27 października 2026 roku. Benjamin Netanjahu stoi przed trudną walką polityczną, a kwestia bezpieczeństwa i zagrożeń zewnętrznych pozostaje jednym z najważniejszych elementów izraelskiej polityki.
Wypowiedź Barracka jest szczególnie istotna, ponieważ nie pochodzi od przedstawiciela Turcji czy Syrii, lecz od wysokiego rangą amerykańskiego dyplomaty odpowiedzialnego za politykę Waszyngtonu wobec Syrii i jednocześnie ambasadora USA w Ankarze. Barrack określił izraelski atak jako niepotrzebną eskalację i wskazywał, że brak odpowiedniej komunikacji między Izraelem a Turcją mógł doprowadzić do znacznie poważniejszego kryzysu.
Spór o Abu al-Duhur jest częścią znacznie większej rywalizacji. Po upadku reżimu Baszara al-Asada Turcja stała się jednym z najważniejszych zewnętrznych graczy wpływających na sytuację w Syrii. Ankara wspiera nowe władze w Damaszku, rozwija współpracę wojskową i deklaruje gotowość do pomocy w odbudowie syryjskich struktur państwowych.
Z punktu widzenia Izraela oznacza to pojawienie się w Syrii silnego państwa regionalnego, którego interesy w wielu kwestiach są sprzeczne z polityką izraelską. Ankara sprzeciwia się izraelskim działaniom wojskowym w Syrii i zdecydowanie krytykuje politykę Izraela wobec Palestyńczyków. Jednocześnie Turcja dysponuje znaczącymi możliwościami militarnymi, rozbudowanym przemysłem obronnym oraz dużym wpływem politycznym w regionie.
To właśnie dlatego Turcja, obok Iranu, pozostaje jednym z nielicznych państw regionu posiadających zarówno potencjał wojskowy, jak i polityczny pozwalający realnie przeciwstawiać się izraelskim działaniom militarnym i ekspansji jego wpływów na Bliskim Wschodzie. Nie oznacza to oczywiście, że Ankara i Teheran tworzą formalny wspólny front przeciwko Izraelowi. Ich interesy w wielu kwestiach są odmienne, jednak oba państwa posiadają możliwości oddziaływania, których większość państw regionu nie jest w stanie skutecznie wykorzystać.
Turcja jest przy tym członkiem NATO, posiada jedną z największych armii Sojuszu i rozbudowane zdolności lotnicze, rakietowe oraz dronowe. Iran natomiast dysponuje rozbudowanym arsenałem rakietowym i siecią wpływów w kilku państwach regionu. W praktyce oznacza to, że oba państwa są w stanie znacząco podnosić koszt ewentualnej izraelskiej eskalacji.
Rosnące napięcie z Turcją pojawia się w szczególnie niekorzystnym dla izraelskiego premiera momencie. Wybory zaplanowane na 27 października będą pierwszymi wyborami krajowymi w Izraelu od wybuchu wojny po ataku Hamasu z 7 października 2023 roku. Netanjahu pozostaje jednym z najbardziej doświadczonych polityków izraelskich, ale jednocześnie mierzy się z poważnymi problemami politycznymi i spadkiem zaufania części społeczeństwa.
W tym kontekście każda kolejna konfrontacja może mieć znaczenie nie tylko militarne, ale również polityczne. Jednocześnie ewentualny bezpośredni konflikt z Turcją byłby dla Izraela jakościowo innym wyzwaniem niż prowadzone dotychczas operacje przeciwko słabszym przeciwnikom.
Właśnie dlatego wypowiedzi Barracka oraz działania amerykańskiej dyplomacji są tak istotne. Waszyngton próbuje stworzyć mechanizm komunikacji pomiędzy Turcją, Izraelem i Syrią, którego zadaniem byłoby zapobieganie sytuacji, w której pojedynczy atak lub błędna ocena intencji drugiej strony doprowadziłyby do bezpośredniego starcia.
Wypowiedź Erdogana pokazuje, że Turcja nie zamierza przyjmować biernej postawy wobec zmian zachodzących na Bliskim Wschodzie. Ankara chce utrzymać wpływy w Syrii, wspierać nowe władze w Damaszku i jednocześnie ograniczać możliwość swobodnego prowadzenia przez Izrael operacji wojskowych w państwach sąsiednich.
Dla Izraela oznacza to konieczność uwzględniania w swoich kalkulacjach kolejnego potężnego gracza. O ile izraelskie siły zbrojne posiadają ogromne zdolności ofensywne, o tyle bezpośrednia konfrontacja z Turcją niosłaby ryzyko poważnej destabilizacji całego regionu i postawiłaby w niezwykle trudnej sytuacji również Stany Zjednoczone. Erdogan swoim wystąpieniem wysłał więc jasny sygnał: Turcja nie zamierza wycofywać się z Syrii ani rezygnować z ambicji kształtowania porządku na Bliskim Wschodzie pod presją izraelskich działań.
Najbliższe tygodnie pokażą, czy obecny kryzys pozostanie ograniczony do wzajemnych ostrzeżeń i działań dyplomatycznych, czy też rywalizacja Turcji i Izraela wejdzie w nową, znacznie bardziej niebezpieczną fazę. Jedno jest już jednak widoczne: po latach, w których Izrael mógł swobodnie prowadzić operacje ofensywne przeciwko swoim przeciwnikom w regionie, pojawia się coraz więcej przeszkód dla takiej polityki, nawet w przypadku bezwarunkowego wsparcia syjonistów z USA.
Turcja i Iran są dziś dwoma państwami, które posiadają wystarczający potencjał, by realnie ograniczać swobodę żydonazistowskiej ekspansji i podnosić koszt dalszej regionalnej eskalacji.
Wspieraj niezależne wydawnictwo:
Podoba Ci się to co robimy? Wesprzyj projekt Magna Polonia!