Amerykańska ustawa 447 przewiduje sporządzenie przez Sekretarza Stanu USA specjalnego raportu zawierającego ocenę stanu realizacji roszczeń żydowskich w wybranych państwach. Do tej pory raport taki nie powstał. Warto jednak wiedzieć, że podobne raporty o Polsce powstają już od 20 lat. Są to odpowiednie rozdziały dorocznego raportu o prawach człowieka i dorocznego raportu o wolności religijnej. Najnowszy dokument właśnie się ukazał.
11 marca 2020 r. na stronie internetowej Sekretarza Stanu USA został opublikowany doroczny raport na temat praw człowieka w Polsce. Jeden z rozdziałów jest zatytułowany „Restytucja mienia” i dotyczy stanu realizacji roszczeń żydowskich w zakresie mienia prywatnego, komunalnego i bezdziedzicznego. Amerykanie zauważają, że „prawo przewiduje restytucję mienia komunalnego, takiego jak synagogi i cmentarze, przejętego podczas okupacji hitlerowskiej lub w czasach komunizmu, ale proces ten przebiega powoli.” Odnośnie mienia prywatnego wskazany jest „brak kompleksowego ustawodawstwa” w tej materii, zaś proces zwrotu skonfiskowanej własności na drodze administracyjnej i sądowej jest oceniony jako„uciążliwy i nieskuteczny”.
„skrajnie prawicowa partia Konfederacja…”
Raport przedstawia także wypowiedzi polskich polityków, dotyczące kwestii roszczeń. Wśród polityków sprzeciwiających się realizacji roszczeń zostali wymienieni premier Mateusz Morawiecki i prezes PiS Jarosław Kaczyński. Zacytowano wypowiedź tego ostatniego: „PiS to gwarancja, że Polska nie zapłaci za zbrodnie niemieckie popełnione podczas II wojny światowej.”
Amerykanie zwrócili także uwagę na wypowiedzi polityków Konfederacji i Kukiz’15: „15 maja poseł Robert Winnicki i skrajnie prawicowa partia Konfederacja powiedzieli w Sejmie, że PiS „chce sprzedać Polskę Żydom”, po tym jak Sejm odmówił zajęcia się projektem ustawy, która zakazałaby restytucji mienia bezdziedzicznego. 15 maja Stanisław Tyszka z partii Kukiz’15, wówczas wicemarszałek Sejmu, stwierdził, że odmowa przyjęcia ustawy przez PiS „pokazuje, że polski rząd nie jest już na kolanach, ale leży plackiem przed [USA] i Izraelem.”
Ekstremiści na Marszu Niepodległości?
W raporcie znalazł się również fragment dotyczący Marszu Niepodległości. „11 listopada coroczny Marsz Niepodległości w Warszawie został ponownie zorganizowany przez koalicję grup, w tym Obóz Narodowo-Radykalny i Młodzież Wszechpolską, powszechnie uważanych za ekstremistów i nacjonalistów. Organizator marszu Robert Bąkiewicz powiedział w przemówieniu poprzedzającym marsz, że „Żydzi chcą ograbić naszą ojczyznę”, nawiązując do wezwań do szerokiej, przyspieszonej restytucji własności prywatnej. Chociaż nie było doniesień o przemocy, uczestnicy skandowali hasła takie jak „Wielka Polska katolicka” i „To jest Polska, nie Izrael”.”
Konrad Kulig
Całość raportu jest dostępna pod linkiem:
https://www.state.gov/reports/2019-country-reports-on-human-rights-practices/poland/
