Ponad 14,6 mln zł z polskiego budżetu przeznaczono na projekty pomocowe realizowane na rzecz Ukrainy. Wśród beneficjentów znalazły się organizacje pozarządowe, które mają wspierać ukraińskich weteranów wojennych oraz ich rodziny. Pieniądze przekazano w ramach programu „Polska pomoc rozwojowa” realizowanego przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych kierowane przez Radosława Sikorskiego. Kolejny raz pojawia się pytanie, jak daleko władze zamierzają posunąć się w finansowaniu potrzeb wschodniego sąsiada i czy przy podejmowaniu takich decyzji równie poważnie traktują interesy własnych obywateli.
W Warszawie ukroamok trwa w najlepsze. Nowe środki wrzucane do studni bez dna jaką jest Ukraina, mają zostać wykorzystane na rehabilitację żołnierzy, pomoc psychologiczną, wsparcie rodzin oraz ułatwianie byłym wojskowym powrotu do życia cywilnego. Wśród organizacji, którym przyznano dofinansowanie, znalazły się m.in. Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej z kwotą blisko 2,2 mln zł, Fundacja Inicjatyw Menedżerskich, której przyznano niemal 2 mln zł, oraz Fundacja HumanDoc, z kwotą 1,2 mln zł. Wymienione dotacje stanowią tylko część pakietu, którego całkowita wartość przekracza 14,6 mln zł.
Nie ma wątpliwości, że ranni żołnierze i ich rodziny mogą potrzebować pomocy. Nie oznacza to jednak, że to polski podatnik powinien finansować takie przedsięwzięcia na rzecz Ukrainy, zwłaszcza gdy państwo nie przedstawia obywatelom pełnego bilansu takich wydatków, a dodatkowo ma poważne problemy z utrzymaniem naszej służby zdrowia. Pomoc humanitarna to jedno, a prowadzenie polityki, w której kolejne zobowiązania wobec Ukrainy stają się automatycznie priorytetem, to zupełnie inna sprawa. Właśnie w tym miejscu potrzebna jest publiczna dyskusja o granicach solidarności i odpowiedzialności za własne państwo.
Polacy również mają liczne problemy wymagające nakładów finansowych. Chodzi między innymi o dostęp do świadczeń zdrowotnych, sytuację osób starszych, koszty życia, potrzeby rodzin oraz kondycję usług publicznych. Każda złotówka wydana przez państwo powinna być oceniana w kontekście konkretnych potrzeb i możliwych alternatyw. Tymczasem w debacie dotyczącej Ukrainy często dominuje przekaz, że kolejne formy wsparcia są oczywistą koniecznością, a pytania o ich zasadność można zbyć odwołaniem do solidarności i straszeniem „ruskimi agentami”. Takie podejście nie zastępuje rzetelnej analizy wydatków.
Dodatkowe wątpliwości budzi argument rządu warszawskiego, że wspieranie ukraińskich weteranów rzekomo leży w interesie Polski, ponieważ po zakończeniu wojny część byłych żołnierzy może przyjechać do naszego kraju, gdzie mieszkają ich bliscy. Przedstawiciele organizacji zaangażowanych w projekty wskazują w ten sposób na możliwe przyszłe „korzyści” związane z udzielaną pomocą.
Nie zmienia to jednak podstawowego pytania: dlaczego polski budżet ma finansować te zadania i jakie konkretne korzyści ma z tego odnieść polskie społeczeństwo? Samo powołanie się na przyszłe wyzwania nie zwalnia władz z obowiązku wykazania celowości wydatków, określenia ich rezultatów i zapewnienia skutecznej kontroli nad przekazanymi pieniędzmi.
Co więcej, weterani okrutnych wojen często mają objawy PTSD, a także skłonność do przemocy. Po co w ogóle ich tu ściągać i narażać własnych obywateli na ich agresję? No i przede wszystkim – o co ci ludzie walczą, skoro po zakończeniu wojny mają wyjeżdżać do Polski? Po co im Ukraina, za którą teraz narażają życie?
Problemem nie jest wyłącznie ta jedna, omawiana wyżej dotacja. Chodzi o szerszy model polityki, w którym Polska angażuje środki, zasoby i instytucje we wspieranie Ukrainy, a jednocześnie obywatele coraz częściej widzą, że ich własne potrzeby są spychane na dalszy plan. Solidarność międzynarodowa nie powinna oznaczać rezygnacji z pilnowania narodowego interesu. Państwo ma obowiązek pomagać w sposób przemyślany i w granicach rozsądku, a nie traktować każdej kolejnej inicjatywy pomocowej jako decyzji, której nie wypada kwestionować.
W przypadku programu finansowanego przez MSZ w stanie ukroamoku należy domagać się jasnych informacji o beneficjentach, wysokości dotacji, kryteriach ich przyznawania oraz sposobie rozliczenia projektów. Opinia publiczna powinna wiedzieć, jakie rezultaty osiągnięto za miliony złotych i czy wydatki rzeczywiście odpowiadają deklarowanym celom. Bez takiej przejrzystości trudno ocenić, czy mamy do czynienia z działaniami pozorowanymi, na których zarobili „swoi”, dodatkowo ściągając niebezpieczeństwo na zwykłych Polaków. Frontowiec z PTSD to nie zwykły chuligan. To człowiek, który potrafi obsługiwać broń i zabijać.
Polecamy również: Ukraińcy pod lupą służb UE. Tym razem w Austrii
