Wyrok sądu w Brukseli, nakazujący Polsce zapłatę ponad 5,6 mld zł oraz odbiór dziesiątek milionów dawek szczepionek przeciw COVID-19, jest czymś więcej niż tylko prawnym sporem z koncernem farmaceutycznym. To rachunek za absurdalną politykę rządu PiS prowadzoną w czasie pandemii – rachunek, który zapłacą wszyscy polscy podatnicy.

Polska ma oddać Pfizerowi prawie 6 mld zł za szczepionki Morawieckiego. Sprawa dotyczy kontraktu zawartego w 2021 roku, w ramach którego rząd warszawski zamówił ogromne ilości preparatów. Problem w tym, że już rok później państwo miało miliony niewykorzystanych dawek i zdecydowało się nie przyjmować kolejnych dostaw. Sąd uznał, że nie było podstaw do jednostronnego zerwania umowy – i dziś konsekwencje tej decyzji są brutalnie konkretne: miliardy złotych do zapłaty oraz obowiązek odbioru kolejnych szczepionek, które mogą okazać się zbędne.

Nie sposób uciec od pytania o odpowiedzialność. Rząd Mateusza Morawieckiego podejmował decyzje w atmosferze kowidowych teorii spiskowych presji o rychłym, masowym wymieraniu populacji, ale skala zobowiązań wskazuje też na brak elementarnej ostrożności, rozumu i godności człowieka w ekipie rządzącej. Zamówienie dziesiątek milionów dawek ponad realne potrzeby kraju trudno uznać za racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. To raczej przykład administracji działającej impulsywnie, bez jakiejkolwiek, długofalowej kalkulacji.

Jeszcze bardziej kontrowersyjny jest kontekst społeczny tych decyzji. Oprócz wystraszenia kobiet i dramatycznym spadkiem dzietności, w czasie pandemii Polacy byli poddawani licznym restrykcjom: zamykano lasy, ograniczano dostęp do cmentarzy, wprowadzano limity w kościołach, a system ochrony zdrowia funkcjonował w trybie permanentnego kryzysu. Jednocześnie zamykano oddziały i przekształcano szpitale, często kosztem pacjentów z innymi chorobami. To doprowadziło do ponad 250 tys. nadmiarowych zgonów osób, które nie mogły liczyć na prawidłową oraz na czas przeprowadzoną diagnostykę oraz leczenie.

Narracja ówczesnej władzy również budziła wątpliwości. Z jednej strony reżim kowidowy Morawieckiego i Niedzielskiego straszył społeczeństwo kolejnymi falami zakażeń, z drugiej – w kluczowym momencie kampanii wyborczej 2020 roku premier ogłosił, że „wirus jest w odwrocie”. Ta niespójność komunikacyjna podważała zaufanie obywateli i sugerowała, że polityka pandemiczna była podporządkowana jakimś wciąż nieznanym interesom politycznym, a nie wyłącznie przesłankom zdrowotnym.

Dziś skutki tamtych decyzji materializują się w najbardziej wymierny sposób – w finansach publicznych. Ponad 5 miliardów złotych to kwota, która mogłaby zostać przeznaczona na realne potrzeby systemu ochrony zdrowia, który już wcześniej zmagał się z brakami finansowymi. Zamiast tego pieniądze trafią do globalnego koncernu jako efekt źle zarządzonego kontraktu.

Sprawa Pfizer kontra Polska pokazuje coś jeszcze: państwo nie może działać jak podmiot, który najpierw podejmuje decyzje pod wpływem emocji lub presji, a potem próbuje się z nich wycofać bez konsekwencji. W relacjach międzynarodowych obowiązują twarde reguły – a ich lekceważenie kończy się właśnie takimi wyrokami.

To nie jest tylko historia o pandemii. To historia o jakości rządzenia oraz zakulisowych układach – o tym, jak brak odpowiedzialności, nadmierne wydatki i chaos decyzyjny mogą przełożyć się na miliardowe straty. Niestety, ostateczny rachunek zawsze trafia do obywateli, choć powinni go spłacić z własnego majątku członkowie ówczesnych władz.