Nowa afera KPO. Poszło o lewe certyfikaty

Kolejne podejrzane ruchy wokół Krajowego Planu Odbudowy ponownie prowadzą do zadawania pytań o sposób zarządzania unijnymi funduszami w Polsce. Tym razem sprawa ma znacznie większą skalę niż wcześniejsze kontrowersje wokół turystyki. Chodzi o około 2 miliardy złotych, które według doniesień medialnych mogą być zagrożone. Sprawa trafiła już do prokuratury, co oznacza, że podejrzenia nie ograniczają się do błędów administracyjnych, lecz mogą dotyczyć poważniejszych nieprawidłowości.

Ruszyła nowa afera z KPO w roli głównej. Do prokuratury trafiło zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa w przetargu na „laboratoria AI” w polskich szkołach. Z ustaleń prokuratury wynika, że zachodzi podejrzenie, iż firma startująca w przetargu przedłożyła dwa certyfikaty, które były sfałszowane.

Kluczowe jest ustalenie, czy doszło do działania na szkodę interesu publicznego, czy też mamy do czynienia z systemowymi lukami w mechanizmie dystrybucji funduszy. Ewentualne potwierdzenie nieprawidłowości może skutkować koniecznością zwrotu środków, wstrzymaniem kolejnych wypłat, a nawet osłabieniem pozycji Polski w negocjacjach z instytucjami unijnymi.

Skala potencjalnych problemów sugeruje, że nie chodzi jedynie o pojedyncze przypadki, lecz o możliwe błędy w konstrukcji systemu nadzoru nad wydatkowaniem pieniędzy z KPO. To szczególnie istotne, ponieważ fundusz ten jest jednym z kluczowych narzędzi finansowania inwestycji i odbudowy gospodarki, a jego wiarygodność ma znaczenie nie tylko krajowe, ale i europejskie.

Obecna sytuacja nie jest jednak pierwszym przypadkiem kontrowersji wokół tych środków. Już w 2025 roku wybuchła głośna afera dotycząca dotacji dla branży HoReCa, które miały wspierać przedsiębiorstwa po pandemii. Wówczas opinia publiczna została zaskoczona listą wydatków, które – choć formalnie mieściły się w ramach programu – budziły poważne wątpliwości co do ich sensowności. Wśród nich znalazły się zakupy luksusowych jachtów, inwestycje w sauny czy modernizacje obiektów o charakterze rekreacyjnym.

Największe oburzenie wywołał przypadek firmy biorącej dotację na klub swingersów, która otrzymała znaczące pieniądze pod pretekstem rozwoju działalności gastronomicznej. Choć formalnie projekty spełniały kryteria programu, ich rzeczywista wartość dla gospodarki, a także jej zasadność moralna, była szeroko kwestionowana. W efekcie sprawą również zajęła się prokuratura, a rząd zapowiedział kontrole i wyciągnięcie konsekwencji. Doszło także do zmian personalnych w instytucjach odpowiedzialnych za dystrybucję środków.

Tamta afera ujawniła przede wszystkim problem zbyt szeroko sformułowanych zasad przyznawania dotacji, które pozwalały na finansowanie przedsięwzięć dalekich od pierwotnych celów programu. Obecna sytuacja wydaje się jednak poważniejsza, ponieważ dotyczy znacznie większych kwot i potencjalnie głębszych nieprawidłowości – nie tylko kontrowersyjnych wydatków, ale być może także samego procesu przyznawania środków.

Jeśli śledztwo w sprawie laboratoriów AI dla szkół potwierdzi zarzuty, potwierdzi to systemową nieudolność rządu Tuska w obsłudze KPO. W grę wchodzi nie tylko odpowiedzialność karna poszczególnych osób, odpowiedzialność polityczna obecnego obozu rządzącego, ale również reputacja państwa jako wiarygodnego partnera w wykorzystaniu środków unijnych. A może właśnie o to ostatnie chodzi?

Polecamy również: Rafał Gaweł wraca do Polski, by odsiedzieć wyrok. „Czas zamknąć pewien rozdział”